السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
580
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
« والذي نفسي بيدهِ ؛ قسم به آن كه جانم در دست أو است » يا « والذي فَلَقَ الحَبَّةَ وبَرأ النَّسَمَةَ ؛ قسم به آن كه دانه را شكافت وخلق را آفريد » . دومى ، نامهايى است كه براي غير خدا به كار نمىرود ، مانند اللَّه ، رحمان وربّ العالمين وسومى ، نامهايى است كه بر خدا وغير خدا اطلاق مىشود ؛ ليكن بيشتر درباره خدا به كار مىرود ، مانند رحيم ، خالق ، رازق ، متكبر وقاهر . 12 قسم با نامهايى كه انصراف به خداى تعالى ندارد ، منعقد نمىشود ؛ هرچند آنها را به قصد سوگند خوردن به كار ببرد ، مانند موجود ، حىّ ، سميع وبصير ؛ 13 هرچند برخى در صورت قصد داشتن سوگند خوردن به خدا ، در عدم انعقاد قسم اشكال كرده ومراعاة احتياط را لازم دانستهاند . 14 اگر قسم چنين باشد : « وقُدرَةِ اللَّه ؛ قسم به قدرت خدا » يا « وعلمِ اللَّه ؛ سوگند به علم خدا » در صورتي كه مقصود قادر وعالم بودن خدا باشد ، به منزلهء قسم خوردن به خداى قادر وعالم بوده وصحيح است . همچنين قسم به « جلال اللَّه » يا « عظمة اللَّه » و « كبرياء اللَّه » منعقد مىشود . 15 برخى در صحّت قسم به قدرت ، علم ، جلال ، عظمت وكبريايى خدا ترديد كردهاند . 16 چنانچه سوگند خورنده بگويد : « اقسِمُ ؛ سوگند مىخورم » يا « اقسَمتُ » يا « احلِفُ » يا « حَلَفتُ » بدون آنكه نام خدا را بياورد ، قسم منعقد نمىشود واگر نام خدا را بياورد وبگويد : « اقسِمُ باللَّه » با قصد سوگند خوردن ، قسم منعقد مىشود . 17 اگر قسم چنين باشد : « لَعَمرُ اللَّه ؛ قسم به جان خدا » ( عَمْر مبتدأ وخبر آن محذوف است ؛ لَعَمرى يا قَسَمى لِعَمرِ اللَّه ) قسم با آن منعقد مىشود . 18 آيا قسم با گفتن « وحقِ اللَّه ؛ قسم به حق خدا » محقق مىشود يا نه ؟ مسئله محل اختلاف است . 19 اگر قسم بدون نيّت صورت گيرد ، مانند آنكه براي دفع ضرر يا از روى سبق لسان وسهو باشد ، منعقد نمىشود . 20 تعليق سوگند بر مشيّت خدا [ ان شاء اللَّه ] جايز وصحيح است ومانع انعقاد قسم مىشود ، 21 مگر آنكه متعلق سوگند ، واجب يا مستحب باشد كه برخى در اين صورت ،